عەلی جمال
هەوڵبدە با هیواو ئامانجەکانت گەورەبن چونکە خوای گەورە بەهرە و توانای بێ سنوری بە مرۆڤەکان بەخشیوە، کەواتە تۆ خاوەن هەموو شتێکی و دەتوانی کاری گەورە ئەنجام بدەی، ئیرادەیەکی بەهێز لە کەسایەتی خۆتدا دروست بکە، ناخی خۆت بناسەو بزانە وزەی پێویست لەچ سەرچاوەیەکەوە وەردەگری؟
کاتێک کەسێکی سەرکەوتوو ڕووبەڕووی کێشەیەک یان بەربەستێک دەبێتەوە، دادەنیشن و بیردەکەنەوە و پلان دادەنێن بۆ تێپەڕاندنی بەربەستەکە و بەردەوامبوون لەسەر ڕێگای خۆیان بۆ ئەو سەرکەوتنەی کە ئارەزووی دەکەن.
جیاوازی مرۆڤی سەرکەوتوو و ناسەرکەوتوو سەبر و کۆڵنەدان و ئیرادە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر بەربەستێک و کارکردن بۆ تێپەڕاندنی.
سەرکەوتن یەکێکە لەو شتە گرنگانەی کە بەها و مانا بە ژیان دەبەخشێت. ژیان هیچ مانایەکی نییە ئەگەر مرۆڤ بەبێ ئامانج و ئامانجێک بژی، چونکە ژیانێکی بێزارکەر و بێ کەڵک دەبێت!
سەرکەوتن بە بەهای ئەو ئامانجە بەرز دەبێتەوە کە مرۆڤ هەوڵی بەدەستهێنانی دەدات، چونکە سەرکەوتن بریتییە لە گەیشتن بە ئامانجەکانی تاک و بەدیهێنانی خەونەکانی.
بزوێنەری سەرەکی مرۆڤ بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی و گەیشتن بەو سەرکەوتنەی کە ئارەزووی دەکات، پاڵنەرەکەیەتی بۆ گەیشتن بەم سەرکەوتنە و ئەم ئارەزووە، ئارەزووی گەیشتن بە خۆ بەدیهێنانی لە ڕێگەی گەیشتن بە خەونە جۆراوجۆرەکان، تەحەداکردنی خۆی بە تێپەڕاندنی هەموو سەختییەکان، و بەدەستهێنانی وزەی پێویست بۆ خستنەگەڕی ئەو هەوڵانەی کە پێویستە بۆ گەیشتن بە سەرکەوتن و ئامانجە خوازراوەکان. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە عەقڵی تەندروست لە جەستەیەکی تەندروستدا نیشتەجێیە، خەونەکانیش پێویستی بە هەوڵ و وزە هەیە بۆ بەدەستهێنانی. بۆیە مرۆڤ دەبێت جەستەیەکی تەندروست و عەقڵێکی ڕوونی هەبێت بۆ ئەوەی بتوانێت بیرکردنەوە و دروستکردن بکات. مرۆڤ ناتوانێت کار بکات لەکاتێکدا لەژێر فشاری دەروونیدایە و بە عەقڵ و بیرکردنەوەی سەرلێشێواوەوە.
خەونەکان لە گرنگترین کلیلی سەرکەوتنن، بەو پێیەی هەر هەوڵێکی سەرکەوتوو لە سەرەتادا خەونێک یان بیرۆکەیەک بووە لە مێشکی خاوەنەکەیدا. خەون و خەیاڵ لە گرنگترین ئەو شتانەن کە پێویستە مرۆڤ گرنگی پێبدات، هەروەها پێویستە کاربکات بۆ داڕشتنی پلانێک کە بتوانێت ئەو خەونانە وەربگێڕێت بۆ واقیعی بەرجەستە. هەروەها دەبێت خاوەنی توانای پێشبینیکردن بن و دووربین بن، بۆ ئەوەی هەنگاوێک هەڵنەگرن مەگەر ئاگاداری دەرئەنجامەکانی نەبن. کلیلێکی دیکەی سەرکەوتن پابەندبوونە، کە مرۆڤ پابەندە بە هەوڵدان و کارکردن، بەبێ گوێدانە بارودۆخەکە. هەروەها دەبێت نەرم و نیان بن بۆ ئەوەی ئەو ساتە سەختانە قبوڵ بکەن کە ڕووبەڕوویان دەبێتەوە. پاشان ڕۆڵی سەبر دێت، وەک چۆن پەلەکردن دەتوانێت هەموو شتێک لەناو ببات. ئەمەش لەگەڵ دیسیپلین و خۆکۆنتڕۆڵکردن و توانای بیرکردنەوە بە مێشکی مرۆڤ نەک بە هەست و سۆزی خۆیدا دەگونجێت. لە کۆتایی بابەتەکەدا جەخت لەسەر گرنگی وەرگرتنی بەهاکان دەکەینەوە، کە کلیلی سەرکەوتنن، وەک ئەو پاڵنەر و ئارەزوو و خەونانەی مرۆڤ خاوەنییەتی. چونکە پاڵ بە پێشەوە دەنێت، هەروەها کاری قورس و لێهاتووانە لە هەمان کاتدا کۆڵنەدان و فێربوون لە هەڵەکان و لە ئەزموونی کەسانی دیکە و دەستبەردارنەبوون لە ژێر هەر بارودۆخێکی سەختدا کە مرۆڤ پێیدا تێپەڕێت، لە هەمان کاتدا پارێزگاری لە خۆگرتن و دیسیپلین و پابەندبوون دەکات لە پێناو بەدەستهێنانی سەرکەوتن.