پەروەردەکردنی منداڵ تەنیا پێدانی سۆز و خۆشەویستی نییە، بەڵکو هونەری دۆزینەوەی ئەو هاوسەنگییە وردەیە کە لە نێوان پێدانی میهرەبانی و چەسپاندنی یاسا گونجاوەکاندا هەیە، ئەم بابەتە ڕێبەرێکی ڕوونە بۆ دایکان و باوکان تا بزانن چۆن بە شێوەیەکی دروست پاداشت دەدەن و سنووری تەندروست بۆ منداڵەکانیان دادەنێن.
لە جیهانی خێرای ئەمڕۆدا، زۆرجار دایکان و باوکان لە نێوان دوو ئاراستەی جیاوازدا گیر دەخۆن، یان زۆر نەرم دەبن کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵ، یانیش زۆر توند دەبن کە زیان بە دەروونی منداڵ دەگەیەنێت، تێگەیشتن لە چەمکەکانی پاداشت و سنووردانان، چارەسەری ئەو کێشەیەیە و یارمەتیدەرە بۆ پێگەیاندنی نەوەیەک کە هەم لە ڕووی دەروونییەوە تەندروست بێت و هەم هەست بە بەرپرسیارێتی بکات لە ژیانیدا.
- پاداشت و تێگەیشتن لە نرخی شتەکان لە ژیاندا
ژیان بە شێوەیەکی سروشتی فێری منداڵ دەکات کە هەر شتێک بەدەستی دەهێنێت نرخێکی هەیە، ئەگەر ئێمە بەبێ هیچ هەوڵدان و ماندووبوونێک پاداشتیان پێ بدەین، تێگەیشتنێکی هەڵەیان لەلا دروست دەبێت و وا دەزانن هەموو شتێکی ژیان بەبێ کۆشش بۆیان دەستەبەر دەکرێت، لێرەدا خاڵێکی زۆر گرنگ هەیە کە نابێت هەرگیز لەیادی بکەین، ئەویش ئەوەیە کە نابێت هیچ کاتێک پاداشت بە منداڵ بدرێت ئەگەر کارێکی ئەنجام نەدابێت یان بەرپرسیارێتییەکی جێبەجێ نەکردبێت. - جیاوازیی نێوان سۆزدان و سنووردانان
منداڵ پێویستییەکی زۆری بە خۆشەویستیی بێمەرج هەیە بۆ ئەوەی لە ڕووی دەروونییەوە هەست بە ئارامی و دڵنیایی بکات، بەڵام لە هەمان کاتیشدا زۆر پێویستی بە سنوور و ڕێنماییە بۆ ئەوەی فێری بەرپرسیارێتی ببێت، دەتوانین بڵێین خۆشەویستی ئەو بناغەیەیە کە متمانە بەخۆبوون لای منداڵ دروست دەکات، لە کاتێکدا سنووردانان وەک نەخشەی ڕێگایەکە بۆ پاراستنی داهاتووی و ئاراستەکردنی بەرەو ڕەفتاری دروست. - کاتە گونجاوەکان بۆ پێدانی پاداشت
پاداشت نابێت ببێتە ڕۆتینێکی ڕۆژانە و شتێکی ئاسایی، بەڵکو دەبێت وەک ئامرازێک و هاندەرێک بەکاربهێنرێت لەم کاتانەی خوارەوەدا:
- لە کاتی هەوڵدان: تەنانەت ئەگەر ئەنجامی کارەکەی تەواو و بێخەوشیش نەبوو، پێویستە بەهایەک بۆ ماندووبوون و هەوڵەکەی دابنێیت.
- لە کاتی تەواوکردنی ئەرکەکان: بۆ نموونە کاتێک ئەرکەکانی قوتابخانەی بەباشی جێبەجێ دەکات، یان لە کارەکانی ناوماڵدا یارمەتیت دەدات.
- لە کاتی نواندنی ڕەفتاری جوان: وەک نیشاندانی ڕێز بۆ دەوروبەر، ڕاستگۆیی لە قسەکردندا، یان هاوکاریکردنی کەسانی تر.
کاریگەرییە درێژخایەنەکانی ئەم پەروەردەیە
کاتێک خۆشەویستی و سنووردانان بە شێوەیەکی هاوسەنگ یەکدەگرن، منداڵێک پەروەردە دەبێت کە کەسێکی بەرپرسیارە و باش دەزانێت کە هەر کار و ڕەفتارێک ئەنجام و کاردانەوەی خۆی هەیە، هەروەها دەبێتە کەسێکی بەهێز کە دەتوانێت بە متمانەوە ڕووبەڕووی ئاستەنگەکانی ژیان ببێتەوە، سەرەڕای ئەوەش کەسێکی جێی متمانەی لێ دەردەچێت کە لە داهاتوودا دەتوانرێت ئەرک و بەرپرسیارێتییە گەورەکانی پێ بسپێردرێت.
پرسیار و وەڵامی گرنگ بۆ دایکان و باوکان
پرسیار: ئایا سنووردانان و توندوتیژی هەمان شتن؟
وەڵام: نەخێر بە هیچ شێوەیەک، سنووردانان بە مانای توندوتیژی و مامەڵەی ڕەق نایەت، بەڵکو بە مانای دانانی یاسای ڕوون و پابەندبوونە پێیانەوە بە شێوەیەکی لەسەرخۆ، نەرم و نەگۆڕ.
پرسیار: ئەگەر منداڵەکەم بۆ پاداشتێک گریا کە شایستەی نەبوو و کاری بۆ نەکردبوو، چی بکەم؟
وەڵام: لەم کاتەدا بە هێمنی بۆی ڕوون بکەرەوە کە ئەو پاداشتە تەنیا پەیوەستە بە ئەنجامدانی کارەکەوە. سۆز و خۆشەویستیی خۆتی پێ بدە و دڵی بدەرەوە، بەڵام لەسەر بڕیارەکەت سوور بە و پاشگەز مەبەرەوە.
هەمیشە لەبیرت بێت، داهاتووی منداڵەکەت لە دەستی ئەو هاوسەنگییەدایە کە هەر ئەمڕۆ لە پەروەردەکردنیاندا دروستی دەکەیت.
دێرین مەحموود