Baran Dicle
Cenevre — Mijara Foruma 18´emîn a Neteweyên Yekbûyî ya li ser Pirsgirêkên Kêmneteweyan a îsal, ku di navbera 27-28´ê Mijdara 2025´an de li baregeha Neteweyên Yekbûyî ya li Cenevreyê hat lidarxistin, “Beşdariya kêmneteweyan di civakên cihêreng, berxwedêr û aştiyane de” bû.
Forumê gelek komeleyên kêmneteweyan, rêxistinên civaka sivîl û nûnerên kêmneteweyan ji çar aliyên cîhanê anî cem hev, û platformek ji bo diyalogê li ser mafên kêmneteweyan, cihêrengiya çandî, nasnameyên olî-zimanî û hevgirtina civakî ava kir.
Civaka Kurd û rêxistinên wê di foruma îsal de bi awayekî berbiçav cih girtin.
Bi taybetî serokê konfederasyonê, Dr. Ismail Kamil, endamê Komîte rêveberiya konfederasynê Kovan Amedî û endamên koîteya Giştî Aydoğan Înal û Sairan Kareem, Jî Endamê Ofîsa Hiqûqî û Têkiliyên Konfederasyonê Dr. Baban Eliasi, Endama Ofîsa Hiqûqî ya Konfederasyonê Najat Zanyar , Endamê Ofîsa Çapemeniyê ya Konfederasyonê Soran Hesen , serokê Enstîtuya Cenevreyê ya Jiyanê Kardo Sarbaz , û serokê Rêxistina Sûrîyeyê ya Mafên Mirovan Abdulbaqi Esed, hebûn.
Di dema axaftinê ya diyarkirî de di forumê de – her yek du deqe maf hebû û beşdaran bi zelalî û rêzdarî perspektîfên civaka Kurd û rêxistina ku ew temsîl dikin, pirsgirêkên ku Kurd pê re rû bi rû dimînin û hêviyên xwe anîn ziman. Ev beşdarbûn gaveke girîng bû ji bo xuyabûna civaka Kurd di qada navneteweyî de.
Ev beşdarbûn û temsîliyeta xurt bi armanca sereke ya forumê re li hev kir: beşdariya kêmneteweyan di aştî, cihêrengî û hevgirtina civakî de.
Forûm ne tenê Kurd, lê di heman demê de gelek civakên
kêmneteweyan ji Afrîka, Rojhilata Navîn, Ewropa û herêmên din jî bûbûn. Mînakî, rêxistinên wekî Komîteya Dadê (CFJ) binpêkirinên mafên mirovan ên ku komên kêmneteweyan li Misir û Sûdanê, Belûcîstanê û Druzî hebûn…
Beşdaran, girîngiya parastina ziman, çand û bûyerên dîrokî yên kêmneteweyan anîn ziman û daxwazên xwe yên ji bo civakên demokratîk û aştîxwaz tekez kirin.
Bi vî rengî, forumê mîsyona xwe ya temsîlkirina gelek civakan bi nasnameyên etnîkî, zimanî û olî yên cihêreng, dengên xwe ragîhand bo qada navneteweyî.
Foruma Neteweyên Yekbûyî ya li ser Pirsgirêkên Kêmneteweyan, ku di sala 2007´an de bi biryareke Konseya Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî hatiye damezrandin, yek ji platformên herî girîng e ji bo parastina mafên kêmneteweyan, eşkerekirina pirsgirêkên wan û hişyarkirina dewlet û rêxistinên navneteweyî.
Mijara foruma îsal – beşdariya kêmneteweyan di civakên aştîxwaz û berxwedêr de – di ronahiya krîzên cîhanî yên heyî, koçberî û nîqaşên nasnameyê de xwedî girîngiyeke taybetî bû.
Beşdariya civaka Kurd û rêxistinên wekî Konfederasyona Revenda Kurdistanî, tekezî li ser temsîliyeta hem Kurdan û hem jî hûrgelên komên cuda yên olî ku li çar beşên Kurdistanê dijîn, parastina nasnameyên wan jî kir.
Piştî forumê, tê hêvîkirin ku – li gorî daxuyaniyên beşdaran, raporên pêşkêşkirî û pêşniyarên pêşkêşkirî – gavên berbiçav werin avêtin da ku mafên kêmneteweyan werin parastin, cudakariya li dijî kêmneteweyan bi dawî bibe û cihêrengiya çandî û zimanî were pêşve xistin. Rola civaka Kurd û rêxistinên wekî Konfederasyona Revenda Kurdistanî û yên din, di xuyabûna navneteweyî ya vê pêvajoyê zêde kirin.