دکتۆر بەهمەن جەبار
مردنی فاروق رفیق تەنها کۆتایی ژیانی کەسێک نەبوو؛ بەڵکو ئاوێنەیەک بوو بۆ پیشاندانی ئەو ڕاستییەی کە بەشێک لە کۆمەڵگەی ئێمە چۆن لەگەڵ بیرمەندان، فەیلەسوفان و بیرکردنەوەی ڕەخنەیی ڕەفتار دەکات. لەبری ئەوەی لەسەر بیرۆکەکان، بەرهەمەکان یان ئەو هێزەی هەیبوو بۆ بیرکردنەوەی سەربەخۆ بیر بکەینەوە، زۆربەی خەڵک بە خێرایی هەستان بۆ تاوانبارکردن، نەفرەتکردن و ناونانی وەک “بێباوەڕ”.
ئەم ڕەفتارە تەنها دەربارەی کەسێک نییە؛ ئەمە دەربارەی هەموانە.
کاتێک کۆمەڵگەیەک بەو شێوەیە لەگەڵ بیرمەندەکانی خۆی ڕەفتار دەکات، هەر بەو شێوەیەش دەبێت بپێوردرێت. کاتێک هونەرمەندان، نووسەران، فەیلەسوفان و زاناکان تەنها بۆ ئەوەی پرسیاری قورس دەکەن هێرش دەکرێنە سەر، ئەوە نیشانەی نائاسودەیی فکرییە. فەلسەفە نەهاتووە بۆ ئەوەی ئێمە ئارام بکات؛ هاتووە بۆ ئەوەی باوەڕەکانمان تاقی بکاتەوە، پرسیار لە دابەزینەکان بکات و ئاسۆی تێگەیشتن فراوانتر بکات. زانستیش داوای گوێڕایەڵی نابیناکات؛ داوای بەڵگە، هۆکار و تواضع لەبەرامبەر ڕاستییەکان دەکات.
لە مێژوودا زۆر بیرمەند هەبوون کە لەلایەن کۆمەڵگەکانی خۆیانەوە ڕەتکرانەوە پێش ئەوەی داهاتوو نرخیان بناسێت. سوقرات بە تاوانی “گۆڕینی گەنجان” کوژرا، تەنها لەبەرئەوەی پرسیاری لە ڕێوشوێنە باوەکان دەکرد. گالیلۆ تاوانبارکرا چونکە پشتیوانی ڕاستییە زانستییەکانی دەکرد. ئەمڕۆ، مێژوو زیاتر لەگەڵ ئەوانە تا لەگەڵ ئەوانەی کە هەوڵیان دا دەنگیان ببڕن.
کوردستان زۆرجار بە شانازیەوە قسە لەسەر پێشکەوتن، فێرکاری و مۆدێرنبوون دەکات. بەڵام پێشکەوتن تەنها بە بیناسازی، زانکۆ و تەکنەلۆجیا پێوانە ناکرێت. پێشکەوتنی ڕاستەقینە ئەوەیە کە کۆمەڵگە بتوانێت جیاوازیی بیر ڕابگرێت، ڕێز لە فرەیی فکری بگرێت و ئازادی بیرکردنەوە بپارێزێت.
جیاوازبوون لەگەڵ بیرمەندێک شتێکی ئاساییە. مناقەشەکردنی بیرۆکەکان شتێکی تەندروستە. بەڵام سووکایەتی، نەفرەت یان خۆشحاڵی لە دژایەتیی کەسێک لەبەرئەوەی بیرۆکەکانی دەرچوون لە چوارچێوەی ئاسایشە باوەکان، نیشانەی لاوازییە نەک هێز.
ئەگەر بەڕاستی دەمانەوێت کۆمەڵگەیەکی بەهێزتر دروست بکەین، پێویستە نەوەیەک پەروەردە بکەین کە پێش حوکمکردن بخوێنێت، پێش تاوانبارکردن لێکۆڵینەوە بکات، و پێش هێرش کردن مناقەشە بکات. منداڵەکانمان پێویستە فێربن کە پرسیارکردن نە سەرپێچییە، نە تاوان؛ بەڵکو بنەمای زانستە. فەلسەفە نابێت وەک مەترسی ببینرێت، و زانست نابێت بە گومان سەیر بکرێت.
نەتەوەیەک کە بیرمەندەکانی خۆی سووک دەکات، لە کۆتایی دا خۆی لە بواری فکریدا برسی دەکات.
مردنی فاروق رفیق دەبێت بۆ ئێمە ساتێک بێت بۆ بیرکردنەوە. ئەوەی کە ئێمە لەگەڵی هاوڕا بووین یان نەبووین گرنگی نیە. پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: ئایا دەتوانین کۆمەڵگەیەک دروست بکەین کە تێیدا بیرمەندان بە ئازادی بیر بکەنەوە؟
ئەگەر هەرلە بیرۆکە و تێڕامانەکان بترسین، ئەوا لە چەرخی تاوانبارکردن و دژە-فکریدا دەماوین. بەڵام ئەگەر هۆکار، زانست، فەلسەفە و گفتوگۆ هەڵبژێرین، ئەوا هێشتا هیوایەک هەیە بۆ دروستکردنی کوردستانێک کە شایستەی خەونەکانمان بێت.
داهاتوو بۆ ئەوانە نییە کە بیر دەکوژن؛ بۆ ئەوانەیە کە جەسارت دەکەن بیر بکەنەوە.
با ئەم ساتە هانمان بدات کە نەفرەت لە بیرۆکەیەک نەکەین کە تێی ناگەین، بەڵکو بە شێوەیەکی ڕەخنەیی، هۆشمەندانە و مرۆیی لەگەڵی مامەڵە بکەین.