ئامادەکردنی: سۆران حەسەن
ڕاگەیاندنی کۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانی، وێبنارێکیان بە شێوەی ئۆنلاین و لە ڕێی پڕۆگرامی زوومەوە بۆ یاریدەدەری پرۆفیسۆر دکتۆرعەبدولرەحمان کەریم دەروێش سەبارەت بە دیاسپۆرای کوردستانی و هەوڵێک بۆ تێگەیشتن لە دینامیکییەت و ئاستەنگ و دەرفەتەکان ساز کرد.
ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ١٣ ی٩ی ٢٠٢٥، ڕاگەیاندنی کۆنفیدراسیۆنی رەوەندی کوردستانی، بە ئامادەبوونی ئیسماعیل کامل، سەرۆکی کۆنفیدراسیۆن و ئەندامانی کۆمیتەی بەڕێوەبەریی کۆنفیدراسیۆن و ئەندامانی فیدراسیۆن و ناوەند و کۆمەڵە و ڕێکخراوەکان و ڕۆشنبیران و چەند کەسایەتییەک، وێبنارێکیان بۆ پرۆفیسۆر دکتۆر عەبدولڕەحمان کەریم دەروێش سەبارەت بە دیاسپۆرای کوردستانی و هەوڵێک بۆ تێگەیشتن لە دینامیکییەت و ئاستەنگ و دەرفەتەکان ساز کرد، کە لە ئامادەکردن و پێشکەشکردنی خاتوو شوعلە ڕەسوڵ بوو.
بابەتەکەی بەسەر چەند تەوەرێک دابەش کردبوو، لەوانە:
• ئەو ڕەهەندانە چین، کە بۆ ڕێکخستنی کۆمەڵگەی دیاسپۆڕایی دەبێت کۆنفدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانی کاری بۆ بکات؟
• ئەو دەرفەتانە چین، کە لە کۆمەڵگەی دیاسپۆڕاییدا پەرەپێدان بە هوشیاریی تاراوگەنشینان بدات؟
• کۆنفدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانی، بە چ ئاڕاستەیەک دەبێت تاراوگەنشینان مۆبیلیزێرە بکات لەسەر گۆڕەپانی نێودەوڵەتی، کە کاریگەری بۆ لۆبیکردن هەبێت؟
دکتۆر عەبدولڕەحمان دەروێش، توێژینەوەیەکی زانستی لەسەر دیاسپۆرا پێشکەش کرد، کە باسەکەی لەسەر دیاسپۆرای کوردستانیی هەوڵێک بۆ تێگەیشتن لە دینامیکیەت و ئاستەنگ و دەرفەتەکانی چۆنیەتی هەوڵدان بۆ نەخشەڕێگایەک بۆ دەربازبوون لە ئاستەنگییەکان، لەمبارەوە سەرەتا ئاماژەی بە چەمکی کۆمەڵگەی دیاسپۆرا کرد، کە کۆمەڵگەی ڕەوەند بەهۆی جۆراوجۆر لە وڵاتی خۆیان کۆچ دەکەن بەبێ ئەوەی داببڕێن لە پەیوەندیی کەلتووری، لە بەرامبەردا کۆمەڵایەتیی بەهێز لە نێوانیاندا هەیە، هەروەها هۆکارەکانی کۆچبەریشی شی کردەوە.
پاشان لەبارەی تیۆریی دامەزراوەیی بۆ تێگەیشتن لە دینامیکەیتی ئاڵۆزی دیاسپۆرا بەسەر سێ تیۆر دابەش کرد، ئەوانیش (تیۆریی باننەتەوەیی، تیۆریی شوناسی دووڕەگی و تیۆریی زیندوکردنەوەی ئێنتی)، دواتر هاتەسەر باسی تایبەتمەندیی پەیوەندیی ڕەوەند بە نیشتمانی دایک، ئەوەشی لە چوار ڕەهەند لێک دایەوە، کە پەیوەندیی ئابووری و دارایی پەیوەست بوون بە پرسەکانی نیشتمان، هاوکات پاراستنی کەلتوور و زمان لەگەڵ نەوەی دیاسپۆرا، هەروەها دروستبوونی تۆڕی پشتیوانی کۆمەڵایەتی، کە ئەوانەش پردی لێکگەشتن لە نێوان نیشتمانی دایک و کۆمەڵگەی دیاسۆرا دروست دەکات.
تەوەرێکی دیکەی دکتۆر عەبدولڕەحمان، باسی لە گرنگترین کۆمەڵگە سەرکەوتووەکانی جیهانی وێنا کرد، ئەوانیش کۆمەڵگەی دیاسپۆرای (جوو، چین، هیندی، لوبنانی، فەلەستینی) هەروەها کۆمەڵگەی ئایینی دیاسپۆرایی وەک ئیسلام، لەو دیدگایەوە پێناسەی کۆمەڵگەی دیسپۆرای کوردستانی کرد و خوێندنەوەی و شیکاری و بەراوردی بە کۆمەڵگەی دیاسپۆرای گەلانی باس کرد.
هەر لەو توێژینەوەدا، باسی لە ئاستەنگەکانی بەردەم دیاسپۆرای کوردستانی کرد، کە باسی یەکێ لە هۆکارەکانی کرد، لەوانە، نەبوونی وڵات، بەربڵاوی جوگرافییا و دابەشبوونیان بەسەر چەندان وڵات، ئاستەنگی تێکەڵاوبوون و خۆ گونجاندن لەناو کەلتوورە جیاوازەکان و ئاستەنگییەکیتر، کە پەرتبوونی سیاسی و ڕەوتی ئایدییای سیاسیی جیاجیا و یەکڕیزی سیاسی، ئەوەش هۆکار بووە بۆ ئاڵۆزکردنی کاری دیاسپۆرای کوردستانی.
پاشان بەراوردێکی ئاستەنگی دەرەکیی دیاسپۆرای کوردستانی لە ناوەندی دیاسپۆرا جیهانییەکان شی کردەوە و بۆچوون و تێڕووانینی لەبارەوە باس کرد و بەپێویستی زانی، کە دیاسپۆرای کوردستانیی پەیوەندیی بەهێز لەگەڵ دیاسپۆرای جیهانی دروست بکات، بۆ ئەوەی سوود لە پەیوەندیی تواناکانی ئەوان وەربگرێت.
هەروەها باسی لە گرفتی پەیوەندیی دیاسپۆرای کوردستانی لەگەڵ دیاسپۆرای عەرەبی و ئیسلامی کرد، کە پێی وایە دیاسپۆرای کوردستانی لەو پەیوەندییانە بکۆڵێتەوە، هەروەها ئاستەنگیەکانی لەو ڕووەوە شی کردەوە، وەک (هاوبەشی ئایین)، زۆر هەوڵ دەدەن، کە دیاسپۆرای کوردی لەناو خۆیان بتوێننەوە، ئەوەش سۆزی ئایینی هاوبەشی کاریگەریی تێکەڵ بکەن، کە جیاوازی ئامانجی سیاسی و کاریگەری و کارتێکردنیان ئاستەنگەکانی شوناسێکی هاوبەشە.
لە کۆتایی وێبنارەکەدا، ستراتیژی گشتی بۆ بەهێزکردنی دیاسپۆرای کوردستانی خستە ڕوو، کە پێی وا بوو چوار ئاستی سەرەکیی پەیڕەو بکرێن، ئەوانیش تێگەیشتن لە دینامیکییەتی پرسی نیشتمانیی کوردستانی و دەبێت ڕووانگەیەکی ستراتیژی هەبێت، هەروەها بوونی تێگەیشتنی ستراتیژی و گشتگیری بۆ دۆخی دیاسپۆرا و دامەزراندنی دامەزراوەی گشگیری بەهێز بۆ دیاسپۆرای کوردستانی، کۆتا ئاست ستراتیژی بونیادنانی بیری هاوبەش بوو.
جێی باسە، وێبنارەکە بە بیر و بۆچوون و دیدی ئامادەبووان زیاتر گفتوگۆکانی ئاواڵە کرد و پرسیارەکانیش بە شێوەیەک دیدی فراوانی لەسەر بابەتەکە زیاتر ئاشنا کرد، ئامادەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەی دیاسپۆرا بۆ ئەو وێبینارە زانستی و توێژینەوانە، گرنگی و بەهای لای ئامادەبووان و میوانان بۆ وێبنارەکانی دیکەی ڕاگەیاندنی کۆنفیدراسیۆن، کە ئاشنا بوون و بیرمەندی بۆ دیاسپۆرا پتر دەکات.